Φορολογία κληρονομιάς

Η απόκτηση περιουσίας μέσω κληρονομιάς συνοδεύεται σχεδόν πάντα από φορολογική υποχρέωση, η οποία διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας του κληρονόμου με τον κληρονομούμενο και με το είδος και την αξία των περιουσιακών στοιχείων που περιλαμβάνονται στην κληρονομιά. Η κατανόηση του πλαισίου αυτού βοηθά τον κληρονόμο να προγραμματίσει σωστά τις υποχρεώσεις του και να αποφύγει δυσάρεστες εκπλήξεις.

Οι κατηγορίες συγγένειας

Ο φόρος κληρονομιάς υπολογίζεται με βάση κλίμακα που κατατάσσει τους κληρονόμους σε κατηγορίες ανάλογα με τη συγγενική τους σχέση με τον κληρονομούμενο. Η στενότερη συγγένεια —τέκνα, σύζυγοι, γονείς— εντάσσεται στην ευνοϊκότερη κατηγορία, με χαμηλότερους συντελεστές και υψηλότερο αφορολόγητο όριο σε σχέση με πιο απομακρυσμένους συγγενείς ή τρίτους. Όσο πιο μακρινή είναι η συγγένεια, τόσο επαχθέστερη τείνει να είναι η φορολογική μεταχείριση.

Πώς προσδιορίζεται η φορολογητέα αξία

Η φορολογητέα αξία της κληρονομιαίας περιουσίας δεν ταυτίζεται πάντα με την εμπορική της αξία· για τα ακίνητα, συνήθως λαμβάνεται υπόψη η αντικειμενική αξία, ενώ για άλλα περιουσιακά στοιχεία —καταθέσεις, μετοχές, εταιρικά μερίδια— εφαρμόζονται διαφορετικοί κανόνες αποτίμησης. Από τη συνολική αξία μπορεί να αφαιρούνται τυχόν χρέη και βάρη που επιβαρύνουν την περιουσία, εφόσον αποδεικνύονται κατάλληλα.

Η διαδικασία δήλωσης

Ο κληρονόμος υποχρεούται να υποβάλει δήλωση φόρου κληρονομιάς στην αρμόδια φορολογική αρχή, στην οποία περιγράφεται αναλυτικά η περιουσία που περιέρχεται σε αυτόν. Η δήλωση πρέπει να υποβληθεί εντός της προθεσμίας που προβλέπεται από τον νόμο, η οποία συνήθως εκκινεί από τον θάνατο του κληρονομούμενου ή από τη δημοσίευση διαθήκης, ανάλογα με την περίπτωση. Η καθυστερημένη υποβολή μπορεί να συνεπάγεται πρόσθετες επιβαρύνσεις, γι’ αυτό και είναι σημαντικό να μη μετατίθεται η διεκπεραίωσή της.

Στοιχεία που χρειάζονται για τη δήλωση

• Ληξιαρχική πράξη θανάτου και πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών ή διαθήκη, ανάλογα με την περίπτωση
• Τίτλοι ιδιοκτησίας και στοιχεία των ακινήτων που περιλαμβάνονται στην κληρονομιά
• Στοιχεία τραπεζικών λογαριασμών, μετοχών ή άλλων κινητών αξιών
• Αποδεικτικά τυχόν χρεών ή βαρών που επιβαρύνουν την περιουσία

Η φορολογία κληρονομιάς είναι ένα πεδίο όπου η σωστή προετοιμασία και η έγκαιρη δήλωση παίζουν καθοριστικό ρόλο, τόσο για την αποφυγή προσαυξήσεων όσο και για την ορθή αξιοποίηση των φοροαπαλλαγών που ενδεχομένως ισχύουν για τη συγκεκριμένη περίπτωση.