Κληρονομιά με χρέη

Μία από τις πιο αγχωτικές στιγμές για έναν κληρονόμο είναι όταν ανακαλύπτει ότι ο κληρονομούμενος άφησε πίσω του όχι μόνο περιουσιακά στοιχεία αλλά και οφειλές — δάνεια, φορολογικές υποχρεώσεις ή χρέη προς τρίτους. Η κληρονομιά, ως καθολική διαδοχή, μεταβιβάζει στον κληρονόμο τόσο το ενεργητικό όσο και το παθητικό της περιουσίας, γι’ αυτό και η γνώση των διαθέσιμων επιλογών είναι κρίσιμη πριν από οποιαδήποτε ενέργεια αποδοχής.

Το ενεργητικό και το παθητικό της κληρονομιάς

Όταν κάποιος αποδέχεται μια κληρονομιά χωρίς περιορισμό, αναλαμβάνει κατ’ αρχήν ευθύνη για τα χρέη του κληρονομούμενου, ακόμη και αν αυτά υπερβαίνουν την αξία της περιουσίας που αποκτά. Αυτό καθιστά ιδιαίτερα σημαντικό να διερευνάται, πριν από την αποδοχή, η πραγματική εικόνα της περιουσίας: ακίνητα, καταθέσεις και λοιπά στοιχεία ενεργητικού, αλλά και δάνεια, εγγυήσεις, οφειλές προς το Δημόσιο ή ασφαλιστικά ταμεία και άλλες υποχρεώσεις.

Η λύση της αποποίησης

Όταν είναι σαφές ότι τα χρέη υπερβαίνουν την αξία της περιουσίας, η πιο απλή λύση είναι η αποποίηση της κληρονομιάς εντός της νόμιμης προθεσμίας, με αποτέλεσμα ο κληρονόμος να θεωρείται σαν να μην κλήθηκε ποτέ και να μην φέρει καμία ευθύνη για τα χρέη. Η αποποίηση, όμως, σημαίνει ταυτόχρονα και απώλεια οποιουδήποτε δικαιώματος επί του ενεργητικού της περιουσίας, οπότε δεν αποτελεί πάντα την ιδανική επιλογή αν υπάρχει αμφιβολία για το πραγματικό ισοζύγιο.

Η αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής

Για τις περιπτώσεις όπου δεν είναι ξεκάθαρο αν η περιουσία είναι υπερχρεωμένη ή όχι, ο νόμος προβλέπει τη δυνατότητα αποδοχής της κληρονομιάς με το ευεργέτημα της απογραφής. Με αυτόν τον τρόπο, ο κληρονόμος αποδέχεται την κληρονομιά αλλά η ευθύνη του για τα χρέη περιορίζεται μέχρι το ύψος της αξίας της περιουσίας που πράγματι εισπράττει, χωρίς να κινδυνεύει η προσωπική του περιουσία. Η διαδικασία αυτή απαιτεί τήρηση συγκεκριμένων τυπικών βημάτων, μεταξύ των οποίων η σύνταξη απογραφής της κληρονομιαίας περιουσίας, και είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν υπάρχει αβεβαιότητα.

Τι αξίζει να εξεταστεί πριν την απόφαση

• Ύπαρξη γνωστών ή πιθανών οφειλών του κληρονομούμενου, ακόμη κι αν δεν είναι πλήρως τεκμηριωμένες
• Αξία και ρευστότητα των περιουσιακών στοιχείων που περιλαμβάνονται στην κληρονομιά
• Ενδεχόμενες εγγυήσεις ή συνοφειλές που είχε αναλάβει ο κληρονομούμενος για λογαριασμό τρίτων
• Χρονικά περιθώρια που ισχύουν για κάθε επιλογή, καθώς η καθυστέρηση μπορεί να περιορίσει τις διαθέσιμες λύσεις

Η επιλογή ανάμεσα σε αποδοχή, αποποίηση ή αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής εξαρτάται από τα συγκεκριμένα δεδομένα κάθε περίπτωσης και συνήθως χρειάζεται προσεκτική διερεύνηση πριν παρέλθουν οι σχετικές προθεσμίες.